Viet Thanh Nguyen, người Mỹ gốc Việt đoạt Pulitzer và tập truyện ngắn Những người tỵ nạn

(Giáo sư Viet Thanh Nguyen chụp tại Skylight Books, Los Angeles bởi Cara Robbins.)

Viet Thanh Nguyen (hay Nguyễn Thanh Việt) người Mỹ gốc Việt đầu tiên đạt được giải thưởng danh giá Pulitzer 2016 với cuốn tiểu thuyết The Sympathizer. Mới đây, ông đã phát hành tập truyện ngắn mới nhất mang tên The Refugees (Những người tỵ nạn). Kể từ khi tổng thống Donald Trump đắc cử đầu năm 2017, cuộc sống của những người tỵ nạn tại Hoa Kỳ luôn trong tình trạng “dầu sôi lửa bỏng” hơn bao giờ hết. Chính vì thế, việc xuất hiện một cuốn sách về đề tài này trên văn đàn quốc tế đã thu hút dư luận không ít.
Bài viết của Doree Shafrir cho tạp chí BuzzFeed News Reader, được biên tập và chuyển ngữ bởi team TheSG8. Xin mời quý độc giả cùng theo tham khảo.
(Một bìa sách không thể tuyệt vời hơn và Việt Nam hơn với chiếc xe honda và tà áo dài quen thuộc với mọi người dân Việt Nam.)
Một cá nhân, dù xuất sắc đến mấy, cũng không thể nổi tiếng trong 1 tuần rưỡi, đó là điều hiển nhiên, ai cũng biết. Nhưng với Viet Thanh Nguyen thì khác vì ông có trong tay tập truyện ngắn mang tên The Refugees. Sau khi nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ, ông Donald Trump đã ban hành sắc lệnh cấm nhập cư tạm thời (kể cả những người đã có visa và đang có thẻ xanh Permanent Resident) đối với công dân của 7 nước theo đạo Hồi. Sắc lệnh này dấy lên làn sóng phản đối liên tục nhằm chống lại sắc lệnh này. Vậy tại sao việc này lại liên quan đến Viet Thanh Nguyen, một tác giả người Mỹ gốc Việt đã đoạt được giải thưởng danh giá Pulitzer với cuốn tiểu thuyết The Sympathizer, kể lại câu chuyện hư cấu của một gián điệp người Việt sau trở thành người tỵ nạn tại Los Angeles? Bởi vì Viet Thanh Viet đã góp phần vào thời cuộc sau sắc lệnh của ông Trump với tuyển tập truyện ngắn mang tên: The Refugees–Những người tỵ nạn. 

(Giáo sư Viet Thanh Nguyen cũng xuất hiện trên talkshow Late Night with Seth Meyers để giới thiệu về tập truyện ngắn The Refugees vào ngày 9–2–2017 vừa qua. Ảnh: Lloyd Bishop/NBC/NBCU Photobank)

Các câu chuyện trong The Refugees đầy ám ảnh, đau buồn nhưng cũng chứa đựng nhiều tính nhân văn khi gắn kết các hồi ức của những người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ lại với nhau. Bối cảnh xảy ra từ sau những năm 1970 cho đến hiện tại. Có một số được tác giả lấy chính bối cảnh Việt Nam để xây dựng lên câu chuyện. Ví dụ như chuyện của một nhà văn viết truyện ma khoảng 30 tuổi. Một hôm, được linh hồn của người anh trai, trong hình hài của một em bé, báo mộng. Người anh trai đó đã mất ngoài biển sâu khi vượt biên cùng gia đình năm xưa… Hoặc câu chuyện của một cậu trai trẻ, tỵ nạn tại San Francisco, bỗng lọt vào mắt xanh của một cặp đôi đồng tính và từ đó anh ta bắt đầu tìm lại giới tính thật của mình. Hoặc câu chuyện đơn giản của một người phụ nữ, tỵ nạn tại Hoa Kỳ rồi tìm cách quay về Việt Nam để thăm lại mẹ ruột cùng người em cùng mẹ khác cha của mình… Xuyên suốt tập truyện, tác giả đã phong phú hoá tình cảnh, nội dung của những mảnh ký ức từ những con người tha phương, lật lại ký ức, mở ra những chấn động tâm lý của người tỵ nạn Việt ở Hoa Kỳ.
“Khi nghĩ về nước Mỹ, ai cũng ôm ấp một giấc mộng: Mỹ là thiên đường–người ta gọi là giấc mơ Mỹ.” Ông Viet Thanh Nguyen (hay gọi lịch sự là Mr. Nguyen) đã nói như vậy khi tôi đến phỏng vấn ông tại phòng làm việc trong đại học Nam California (the University of Southern California). Mr. Nguyen đang là giáo sư môn tiếng Anh và Hoa Kỳ & Dân tộc học từ năm 1997 đế nay. Văn phòng của ông dày đặt sách trên kệ và rất nhiều sách được chất thành đống ở dưới sàn; một cái poster trắng đen của Miles Davis treo phía sau bàn làm việc.
Mr. Viet Thanh Nguyen năm nay 46 tuổi; được sinh ra tại Buôn mê Thuộc, một thành phố cao nguyên của Việt Nam. Năm ông được 4 tuổi, tức vào năm 1975, ông và gia đình đã rời miền Nam Việt Nam để đến tỵ nạn tại Hoa Kỳ. Lúc đó, ông và gia đình sống trong tại tỵ nạn của chính phủ ở Pennsylvania. Sau đó, không hiểu vì lý do gì, ông đã trải qua thời thơ ấu của mình cùng với hai gia đình người Mỹ khác rồi sau cùng mới được đoàn tụ cùng gia đình của mình tại Harrisburg. Gia đình ông, sau đó dời đến San Jose, California năm 1978. Ba mẹ ông đã mở một cửa hàng tạp hoá và cung cấp thức ăn cho phần lớn cộng đồng người Việt tỵ nạn tại đây. Ông Viet Thanh Nguyen tốt nghiệp trường UC Berkeley năm 1992, đây cũng là nơi ông nhận bằng tiến sỹ môn tiếng Anh năm 1997. Bên cạnh tiểu thuyết, ông cũng cho xuất bản rất nhiều sách phi tiểu thuyết, gần nhất là cuốn: Nothing Ever Dies: Vietnam and the Memory of War năm 2016–cuốn sách này được miêu tả là bạn đồng hành của cuốn The Sympathizer, đã được vào finalist cho Giải thưởng sách Quốc gia (the National Book Awards) và National Book Critics Circle Award.
Các mẩu truyện ngắn trong The Refugees được viết từ năm 1997 cho đến 2014, không phải tự truyện nhưng chính là tấm gương đa chiều, phản ảnh kinh nghiệm và những câu chuyện mà tác giả trải nghiệm được, với tư cách là một người tỵ nạn.
Mr. Nguyen nhất mực quả quyết với tôi ông không viết cuốn The Refugees cho độc giả là những người Mỹ trắng. Đối tượng ông hướng đến là người Việt Nam tỵ nạn bởi họ sẽ hiểu thấu đáo các nhân vật và câu chuyện trong đó. “Chính vì vậy, tôi không muốn quyển sách được chuyển ngữ sang tiếng Việt. Những người nào không hiểu những gì tôi đang nói tới thì họ sẽ đọc lại nó cẩn thận; họ sẽ nhập tâm và nhiều chú ý hơn”.

Quay ngược thời gian một chút, khi chuẩn bị để đưa cuốn The Sympathizer, Mr. Nguyen kể rằng ông cảm thấy có điều gì đó bất an cho đứa con của mình: “Vào ngày đấu giá để quyết định cuốn sách sẽ được phát hành như thế nào, tôi nhớ có khoảng 13 hoặc 14 nhà xuất bản cùng đăng ký tham gia. Nhưng đến ngày, không có một ai cả. Đó là cơn ác mộng tồi tệ nhất trong đời vì tôi không thể bán được cuốn sách của mình. Thật may, cuối cùng, nhà xuất bản Grove Atlantic đã xuất hiện và The Sympathizer đã được đưa ra thị trường.” 

Biên tập viên cho cuốn The Sympathizer ở nhà xuất bản Grove Atlantic là Peter Blackstock (ảnh trên), người chỉ mới 26 tuổi khi mua cuốn The Sympathizer, đã nói rằng cậu ta rất ngạc nhiên khi là người đấu giá duy nhất. Sau đó, chính quyển sách tưởng chừng như không thể phát hành ra thị trường lại nhận được rất nhiều phản hồi tích cực, kể cả tờ New York Times Book Review cũng khen ngợi khi phóng viên Philip Caputo đã gọi nó là “Một dấu ấn quá đậm cho cuốn tiểu thuyết đầu tay” và so sánh tác phâm của Viet Thanh Nguyen–một giáo sư người Mỹ gốc Việt với Joseph Conrad, Graham Greene, và John le Carré.

Mr. Viet Thanh Nguyen đã bán cuốn The Refugees cho nhà xuất bản Blackstock, và cả quyển tiếp theo của The Sympathizer là cuốn The Committed, đang trong quá trình soạn thảo. Tựa đề gốc của The Refugees ban đầu được chọn I’d Love You to Want Me nhưng Blackstock cho rằng tựa đề đó không hợp thời lắm. “Cuối cùng, chúng tôi thống nhất chọn một tựa đề ngắn hơn để gắn kết các câu chuyện bên trong. Tôi hỏi Blackstock mọi người nghĩ sao về ý tưởng của những người tỵ nạn?”

(Giáo sư Viet Thanh Nguyen và vợ Lan Duong)

Vợ của Viet Thanh Nguyen, cô Lan Duong, cũng là một người tỵ nạn và là giáo sư của Đại học California (University of California, Riverside). Gia đình của Mr. Nguyen sống ở Los Angeles, khu Silver Lake. Cả hai có một cậu con trai 3 tuổi tên Ellison (được đặt theo tên của nhà văn nổi tiếng Ralph Ellison). Ông cho biết: “Chúng tôi cố gắng trò chuyện với con theo cách tôn trọng nhau như những cá nhân trưởng thành, tất nhiên, sự thật chính trị không bao giờ né tránh. Cháu nó đã biết chữ “Genocide”–Nạn diệt chủng. Có thể mọi người, khi đọc bài này sẽ nghĩ chúng tôi đang cố gắng ép uổng một cháu bé 3 tuổi nhưng vợ chồng tôi cảm thấy không có vấn đề gì. Trẻ em cũng nên được gò vào một khuôn khổ nhất định kể từ khi chúng chào đời. Nếu bạn không đồng ý thì sau này bạn cũng sẽ phải hành động khi tụi nhỏ ngày một lớn dần, nhất là tuổi thanh thiếu niên…”

Mr. Nguyen cũng đang cố gắng dạy cho con trai ông tiếng Việt Nam, dù Ellison không thực sự giỏi với nền tảng có sẵn nhưng: “Tôi dạy cháu song ngữ cuốn Curious George và những tác phẩm cổ điển khác nhưng mà cháu có vẻ không hứng thú cho lắm. Nhưng để giữ gìn bản sắc riêng cho cháu, chúng tôi cũng nghiêm khắc hơn trong việc dạy dỗ. Cháu biết vài từ căn bản và phát âm tiếng Việt cũng rất tốt. Dạy cho trẻ con về di sản, văn hoá nguồn cội mà chúng hoàn toàn mơ hồ thật sự…rất thử thách. Cha mẹ tôi ngày xưa cũng làm như vậy với tôi. Họ dẫn tôi đến trường Việt Ngữ để phụ đạo thêm tiếng Việt. Nhưng lúc đó, tôi rất ghét những lúc như vậy. Nhưng sau này, tôi mới thấy cha mẹ tôi đã cố gắng để cho tôi cảm thụ được ngôn ngữ, lịch sử và văn hoá gốc của chính tôi.

Tôi muốn Ellison đi qua những cảm giác đó nhưng nó sẽ không giống tôi. Nó sẽ là một người Mỹ gốc Việt đón Giáng Sinh và được Santa Claus mang đồ chơi từ ống khói. Tôi không muốn cháu giống tôi, không hề có một món đồ chơi nào từ khi còn nhỏ đến khi trưởng thành.

Hiện, bố mẹ của Mr. Nguyen đang sống tại San Jose và họ…không phải là những độc giả trung thành của ông: “Cha mẹ tôi có thể đọc các tài liệu bằng tiếng Anh nhưng họ không đọc văn chương Anh. Có một lần, tôi đem bản dịch tiếng Việt một truyện ngắn trong tuyển tập của The Refugees là truyện The Other Man cho cha tôi đọc. Đây là câu chuyện của một anh chàng là gay, tìm lại giới tính thật của mình khi tỵ nạn đến San Francisco. Cha tôi theo đạo Thiên Chúa Giáo và ông thuộc týp người bảo thủ nên tôi không nghe có bất kỳ phản hồi gì từ ông. Tôi nghĩ nếu họ đọc, họ sẽ shock vì truyện của tôi có nhiều yếu tố chính trị và đề tài cũng khá..rộng.”

Tuy nhiên, Mr. Nguyen có kể cho tôi nghe tuần trước, khi ông về nhà và đưa một vài bài báo viết bằng Việt ngữ cho cha của ông xem, cha ông đã rất hạnh phúc. Ông chia sẻ: “Tôi nghĩ cha mẹ tôi tự hào về tôi. Tôi nghĩ không cần thiết phải đọc hay nghiên cứu tác phẩm của con trai mình thì mới có cái cảm nhận sâu sắc rằng con mình đã đạt được một chút thành tựu hay chưa!”

4th April 2017.

Reference:

Shafrir, Doree. Buzzfeed News Readers. 9:50 P.M, 10 Feb. 2017, https://www.buzzfeed.com/doree/viet-thanh-nguyens-the-refugees-is-the-book-america-needs-no?utm_term=.yyP0KJRBq#.pfJ5qNYJb. Accessed 4 April 2017.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s